آنچه باید از شیردهی بدانیم
ترجمه و ویرایش: دکتر محمداسماعیل شهرزاد زیر نظر دکتر فروغ محمودی
سؤال از دکتر فروغ محمودی
اگر سؤالی دارید که به آن پاسخ نگفتهایم، اینجا بپرسید.
بله. پزشکان توصیه میکنند که در صورت امکان حداقل بهمدت یک سال به کودک خود شیر بدهید. در شش ماه اول شیر مادر تنها غذایی است که کودک به آن نیاز دارد. اکثر نوزادان از چهار تا شش ماهگی در کنار شیر مادر، شروع به خوردن غذاهای دیگر میکنند. شیردهی فواید زیادی برای شما و کودکتان دارد؛ حتی اگر برای مدت کوتاهی شیر میدهید.
اکثر افراد میتوانند شیردهی را در اتاق زایمان شروع کنند. بهتر است هرچه زودتر پس از زایمان شیردهی را شروع کنید. در یک ساعت اول پس از تولد، ایدهآلترین زمان است. «تماس پوستبهپوست» میتواند به کودک شما در یادگیری شیرخوردن کمک کند. در چند روز اول اکثر مادران فقط مقدار کمی شیر زردرنگ به نام «آغوز» تولید میکنند. آغوز تمام مواد مغذی موردنیاز نوزاد را دارد. بعد از دوسه روز شروع به تولید شیر بیشتری خواهید کرد. شیردادن مکرر به بدن شما کمک میکند تا شیر بیشتری تولید کند.
روشهای مختلفی وجود دارد که میتوانید کودک خود را در دوران شیردهی در آغوش بگیرید. میتوانید حالتها و پوزیشنهای مختلفی را امتحان کنید تا بفهمید کدام روش برای شما و کودکتان بهتر است.
زمانی که کودک شما علائم گرسنگی را نشان میدهد، باید شیر بدهید. معمولاً نوزادان در زمانهای زیر گرسنه هستند:
- هنگام بیدارشدن از خواب
- هنگامی که سر خود را طوری حرکت میدهند که انگار دنبال سینه میگردند
- مکیدن دست، لب یا زبان
نوزادان مختلف به شکلهای مختلفی شیر میخورند. بهعنوان مثال برخی از نوزادان شیرخوردن را در پنج دقیقه تمام میکنند، اما برای برخی دیگر ممکن است ۲۰ دقیقه یا بیشتر طول بکشد. نوزادان تازهمتولدشده حدود هشت تا ۱۲ بار در روز شیر میخورند. پزشکان توصیه میکنند که اجازه بدهید کودک شیردهی را از یک طرف به پایان برساند تا تمام شیر آن سینه را دریافت کند. سپس میتوانید ببینید که آیا کودک شما میخواهد از سینه دیگر شما بنوشد یا خیر؟ دفعهٔ بعد که شیر میدهید، سعی کنید به یاد بیاورید که کودک شما آخرین بار از کدام سینه شیر خورده است و از طرف دیگر شروع کنید. هر بار تغییر سمتی که با آن شروع میکنید به هر دو سینهٔ شما کمک میکند تا به تولید شیر ادامه دهند.
شما از راههای زیر میتوانید تشخیص دهید که آیا کودک شما بهاندازهٔ کافی شیر دریافت میکند یا خیر:
- بررسی پوشک: تا روز چهار یا پنجم نوزادان باید حداقل چهارپنج مرتبه در روز پوشک خیس داشته باشند.
- بررسی مدفوع آنها: تا روز چهارم پس از تولد، نوزادان باید در حداقل چهار مدفوع در روز داشته باشند. در روز پنجم، مدفوع آنها باید زرد شود.
- از پزشک خود بپرسید که آیا وزن کودک شما افزایش مییابد یا خیر؟
در شش ماه اول، بیشتر نوزادان فقط به شیر مادر نیاز دارند. نوزادانی که با شیر مادر تغذیه میشوند نیز باید ویتامین D بیشتری مصرف کنند. این ویتامین بهصورت مایعی است که با استفاده از قطرهچکان به کودک خود میدهید. پزشک کودک شما میتواند در مورد نحوهٔ انجام این کار و مقدار ویتامین D با شما صحبت کند. ویتامین D برای ساختن استخوانهای قوی مهم است. وقتی کودک بین چهار تا شش ماه سن دارد، میتواند شروع به خوردن و نوشیدن چیزهای دیگر کند. از پزشک یا پرستار خود بپرسید که چه غذاهایی و چه زمانی به کودک خود شیر بدهید. بعد از اینکه کودکتان غذای جامد را شروع کرد، همچنان میتوانید به شیردهی ادامه دهید.
برخی از افراد در دوران شیردهی مشکلاتی دارند که میتواند شامل موارد زیر باشد:
- سینههای متورم، سفت و دردناک
- نوک سینههای دردناک یا ترکخورده
- عفونت سینه یا نوک پستان
- مجاری شیر مسدودشده که میتواند باعث ایجاد تودههای قرمز و دردناک در سینه شود
مشکلات شیردهی به روشهای مختلفی درمان میشوند. درمان به مشکل بستگی دارد. بهعنوان مثال اگر سینههای متورم، سفت و دردناک دارید، ممکن است احساس بهتری داشته باشید اگر:
- از دست یا پمپ سینه استفاده کنید تا مقداری شیر خارج شود.
- برای درمان درد از کیسهٔ یخ یا داروهای مسکن استفاده کنید.
- دوش آبگرم بگیرید تا جریان شیرتان شروع و مقداری شیر خارج شود.
اگر در شیردهی مشکلی دارید، با پزشک یا پرستار خود صحبت کنید. تقریباً تمام مشکلات شیردهی قابلدرمان هستند. برخی افراد نیز صحبت با یک متخصص را مفید میدانند.
اگر موارد زیر را دارید به پزشک خود مراجعه کنید:
- مجرای شیر مسدودشده که بهتر نمیشود.
- تب و ناحیهٔ سفت، قرمز و متورم سینه
- نشت خون از نوک سینهها
- دردی که در تمام مدت شیردهی ادامه داشته باشد
ممکن است به این تغییر نیاز داشته باشید. شما باید یک رژیم غذایی سالم داشته باشید و مایعات فراوان بنوشید. اگر برای کاهش وزن تلاش میکنید، شیردهی ممکن است به شما کمک کند. اگر رژیم غذایی محدودی دارید، برای مثال اگر از گوشت یا محصولات حیوانی اجتناب میکنید، با پزشک خود صحبت کنید. آنها ممکن است مصرف آهن یا ویتامینهای خاصی را در دوران شیردهی توصیه کنند تا مطمئن شوند که مواد مغذی موردنیاز خود را دریافت میکنید. همچنین مصرف الکل برای سلامت مادر و نوزاد زیانآور است.
مصرف برخی از داروها در دوران شیردهی ایمن نیست. اما در بیشتر موارد میتوانید به مصرف داروهای موردنیاز خود ادامه دهید یا از داروهای جایگزین استفاده کنید. اگر دارویی مصرف میکنید، به پزشک خود اطلاع دهید. او میتوانند از ایمنبودن مصرف آن داروها در هنگام شیردهی اطمینان حاصل کند. داروهای غیرمجاز برای نوزاد شیرخوار مضر هستدن. باید از مصرف ماریجوانا و حشیش (ولو طبی) در دوران شیردهی اجتناب شود. مطالعاتی وجود دارند که نشان میدهند این مواد باعث ایجاد مشکلاتی در نوزادان میگردند.
در صورت امکان، بهتر است شیردهی را تا حدود یک سالگی ادامه دهید. اما افراد در زمانهای مختلف و بهدلایل مختلف شیردهی را قطع میکنند. هنگامی که تصمیم به توقف میگیرید، پزشکان توصیه میکنند که این کار را بهتدریج انجام دهید. میتوانید هر دو تا پنج روز یک بار شیردهی را قطع کنید یا در هر بار شیردهی مدت زمان کوتاهتری شیر بدهید. این کار باعث میشود که بدن شما راحتتر سازگار شود. همچنین به کودک شما زمان میدهد تا عادت شیرخوردن را ترک کند.